Giữ hồn nón lá Quảng An

1
Chia Sẻ:

QTV – Từ lâu, nón lá đã trở thành “người bạn” quen thuộc, gần gũi gắn bó với cuộc sống hàng ngày của người dân ở xã vùng cao Quảng An (Đầm Hà). Đối với họ, chiếc nón không chỉ đơn thuần là vật dụng dùng để che mưa, che nắng hàng ngày mà nó còn là nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc ở đây. Trải qua biết bao thăng trầm, nét nghề ấy vẫn luôn được người dân nơi đây gìn giữ như bảo tồn chính những giá trị truyền thống của quê hương.

Lớp dạy nghề đan nón thu hút đông đảo người dân tham gia với đủ mọi lứa tuổi 
Lớp dạy nghề đan nón thu hút đông đảo người dân tham gia với đủ mọi lứa tuổi

Tìm về Quảng An vào một buổi chiều tháng 5, chúng tôi như được trở về thời thơ ấu trước khung cảnh yên bình của một làng quê. Xa xa là màu xanh bạt ngàn của những cánh rừng keo, dưới chân đồi ánh lên sắc vàng rực rỡ của cánh đồng đang mùa lúa chín. Trong bức tranh yên bình ấy, hình ảnh những chiếc nón lá thấp thoáng trên cánh đồng như tô điểm thêm cho bức tranh hữu tình của miền sơn cước.

Đồng chí Phạm Tiến Cường – Phó Chủ tịch UBND xã Quảng An, dẫn tôi đến cơ sở đan nón lá ở thôn Màu Sán Cáu. Vào đây mới cảm nhận hết không khí rộn ràng, tất bật của những người thợ đan nón. Mọi người ai nấy đều say sưa với những công việc của mình. Người thì trẻ lạt, người vót nan, người phơi lá… những đứa trẻ túm tụm lại vừa xem, vừa học đan, mới thấy nghề đan nón ở đây hấp dẫn đến nhường nào! Chị Tằng Tài Múi- người dân tộc Dao với kinh nghiệm hơn 20 năm gắn bó với nghề đan nón cho biết: “Nghề đan nón lá ở Quảng An đã có từ rất lâu rồi, từ nhỏ tôi đã được bố mẹ dạy cho nghề đan nón lá vừa để lưu giữ lại nghề truyền thống, vừa để kiếm thêm thu nhập. Nón lá ở đây khác với những chiếc nón lá ở dưới xuôi cả về hình thức lẫn cách làm. Một chiếc nón lá hoàn chỉnh phải trải qua rất nhiều công đoạn đòi hỏi người đan nón phải kiên trì, tỉ mỉ trong từng nút đan và quá trình làm hoàn toàn thủ công”.

Phải tận mắt xem và làm nón lá, tôi mới thấy nghề này thực sự lắm công phu. Để làm ra một chiếc nón lá hoàn chỉnh, tính từ lúc lên rừng tìm nguyên liệu đến lúc thành thành phẩm phải mất khoảng 2-3 ngày. Các nguyên liệu dùng để đan một chiếc nón lá bao gồm: Tre dùng, lá tre rừng, mây đan và dầu toa chống mối mọt. Tre dùng để đan nón là một loại tre của địa phương, loại tre này có đặc tính dẻo dai được dùng để làm vành nón. Nếu như ở miền xuôi người ta thường dùng lá cọ để làm “áo nón” thì ở Quảng An “áo nón” được dùng hoàn toàn bằng lá tre rừng. Lá tre rừng được hái về phải còn tươi và nguyên vẹn. Sau đó, đem lá tre luộc qua nước nóng và phơi khô cho đến khi ngả màu bạc tạo độ cứng và dai nhất định. Điều này giúp cho chiếc nón có độ bền lâu, trời mưa không bị thấm nước và ẩm mốc.

Để đan được một chiếc nón lá đẹp đòi hỏi người thợ đan nón phải khéo tay, cẩn thận chuốt từng nan tre, chọn từng chiếc lá để phụ màu cho từng loại nón. Có lẽ chính bởi sự tỉ mỉ, kì công như vậy mà người biết làm nón ở Quảng An ngày càng ít. Bà Chíu Tài Múi, 56 tuổi, thôn Màu Sán Cáu tâm sự: “Màu Sán Cáu có gần 200 nhân khẩu thế nhưng người biết đan nón chỉ đếm trên đầu ngón tay. Hơn nữa những người biết làm đều là người già, trẻ nhất cũng ngoài 40 tuổi”.

Nón lá Quảng An được bày bán tại hội chợ OCOP Hạ Long, Quảng Ninh 
Nón lá Quảng An được bày bán tại hội chợ OCOP Hạ Long, Quảng Ninh

Hiện nay, dưới sức ép của nền kinh tế thị trường, những người làm nón truyền thống đều không khỏi lo lắng về khả năng phát triển của nghề. Hơn nữa, thu nhập từ nghề không cao, mỗi chiếc nón ở đây thường có giá từ 150- 200 nghìn đồng/chiếc. Tính ra mỗi ngày người làm nón chưa được 100 nghìn đồng/ngày. Mặc dù thu nhập thấp, nhưng người dân Quảng An vẫn một lòng bền bỉ với nón lá bởi đan nón ở đây không chỉ đơn thuần là một cái nghề mà còn là nếp sống.

Trước thực trạng nghề làm nón ở Quảng An đang có nguy cơ bị mai một, xã Quảng An đang có kế hoạch khôi phục và phát triển nghề đan nónn, góp phần lưu giữ nét văn hóa truyền thống của địa phương và đem lại thu nhập cho người đan nón. Chia sẻ với chúng tôi đồng chí Phạm Tiến Cường – Phó Chủ tịch UBND xã Quảng An cho biết: “Để tiếp tục duy trì và phát triển nghề đan nón lá truyền thống ở địa phương,chúng tôi đã lên kế hoạch thành lập Hợp tác xã đan nón ở Quảng An. Với mong muốn tạo thương hiệu riêng cho sản phẩm nón lá Quảng An, chúng tôi cũng đã họp bàn và thống nhất đặt tên cho sản phẩm của mình là “Nón Đại hiệp”. Cách đây ít ngày, sản phẩm “Nón Đại hiệp” đã được Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Quảng Ninh cấp chứng nhận. Hiện tại, chúng tôi đã hoàn thiện hồ sơ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tại Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) để cấp thương hiệu độc quyền. Bên cạnh đó, xã đã huy động nguồn vốn xã hội hóa để trực tiếp mở các lớp truyền dạy đan nón lá cho các thế hệ trẻ ở địa phương. Hiện, xã đã mở được 2 lớp dạy đan nón lá truyền thống với hơn 40 học viên tham gia bao gồm đủ mọi lứa tuổi. Đây thực sự là một tín hiệu đáng mừng với nghề nón ở Quảng An đã bị mai một nhiều năm qua”.

Việc sản xuất “Nón Đại hiệp” không chỉ đơn thuần mang giá trị để phục vụ trao đổi, tiêu dùng mà còn là hoạt động sản xuất để phục vụ các nhu cầu dịch vụ tham quan du lịch, quảng bá chiều sâu văn hóa của người dân Quảng An nói riêng, huyện Đầm Hà nói chung đến với du khách trong và ngoài tỉnh. Chính vì vậy, để tạo nên sản phẩm hấp dẫn khách du lịch, trước tiên “Nón Đại hiệp” cần xây dựng thương hiệu sản phẩm; phát triển về mẫu mã, chất lượng; nâng cao khả năng cạnh tranh với các sản phẩm thủ công nghiệp khác trên thị trường. Vừa qua, tại hội chợ OCOP Hạ Long- Quảng ninh, “Nón Đại hiệp” được bày bán tại gian hàng OCOP của huyện Đầm Hà đã thu hút rất đông khách du lịch đến xem và mua nón.

“Mặc dù là sản phẩm mới nhưng “Nón Đại hiệp” đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của du khách. Chưa đầy 2 ngày bày bán tại hội chợ,“Nón Đại hiệp” đã cháy hàng với hơn 100 nón được bán ra. Trong đó, không chỉ có du khách trong nước mua mà còn có rất nhiều khách nước ngoài đến mua và chụp ảnh lưu niệm” – Anh Lỷ A Tài – Bí thư chi bộ, chủ cơ sở đan nón lá của HTX cho hay.   

Dù đã có những kết quả bước đầu, song để nghề đan nón phát triển bền vững, Quảng An vẫn cần nhiều hơn sự quan tâm, hỗ trợ của các ngành chức năng của huyện và tỉnh trong việc tạo dựng thương hiệu, mở rộng thị trường đầu ra, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người làm nghề, giúp người dân ở xã vùng cao Quảng An vươn lên thoát nghèo./.

Nguồn: Qtv.vn


Chia Sẻ:

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here